Robert Anton Wilson pozostaje niezmiennie jednym z moich ulubieńców. Wszystko zaczęło się od Oka w piramidzie, kupionego niemal przypadkiem, na podstawie zupełnie nieadekwatnej recenzji. Ta urocza książka, wraz z dwoma kolejnymi tomami trylogii Illuminatus!, otworzyła mi oczy na wiele interesujących sposobów. To kim dzisiaj jestem, w dużym stopniu jej właśnie zawdzięczam. Gdy zaczęła się dla mnie era Internetu, jednym z pierwszych tekstów jakie z Sieci ściągnąłem była Principia Discordia. Potem sprawdzałem jeszcze wiele haseł i nazwisk znalezionych na stronach tej epickiej opowieści. Robert Anton Wilson i Robert Shea otworzyli przede mną wiele intelektualnych przestrzeni.
Ten długi wstęp o zupełnie innej książce ma być jednak jedynie wprowadzeniem do głównego tematu. W ciągu tych paru lat, które upłynęły od pierwszego polskiego wydania Oka w piramidzie, pojawiło się na naszym rynku kilka książek Wilsona: Sex, narkotyki i okultyzm, pierwszy Kosmiczny spust, Powstający Prometeusz oraz Psychologia kwantowa, głównie za sprawą Dariusza Misiuny oraz jego wydawnictwa Okultura. Właśnie o tych dwóch ostatnich książkach chciałbym tu napisać kilka słów. Nie są to może publikacje najnowsze, jednak niewątpliwie godne uwagi każdego poszukiwacza.
W jednej notatce wspominam obie książki, ponieważ pod wieloma względami uzupełniają się one. Powstający Prometeusz, starszy o kilka lat, jest doskonałą prezentacją, by nie powiedzieć popularyzacją, intrygującej mapy świadomości, której pierwsze zarysy naszkicował Timothy Leary. Mowa tu o modelu ośmiu neuroobwodów, stopniowo uaktywnianych i programowanych.
Na gruncie tej teorii, rozwój naszej jaźni jest ściśle powiązany z konstrukcją naszego mózgu. Początkowo wykorzystujemy tylko jego podstawowe możliwości. Dopiero z czasem uruchamiają się kolejne obszary, wyposażone w nowe funkcje i zdolności. Niektóre obwody otwierają się w określonym wieku, zgodnie z biologicznym harmonogramem. Inne wymagają więcej wysiłku z naszej strony, i do ich otwarcia konieczne jest podjęcie odpowiednich praktyk. Faktem jest jednak, że z odpowiednią wiedzą i treningiem, jesteśmy w stanie wykorzystywać wszystkie zasoby naszego mózgu, ale też odpowiednio programować kolejne obwody. Możliwości są nieograniczone.
Powyższe uwagi tylko bardzo ogólnie prezentują podstawy tego modelu świadomości. Wilson w Powstającym Prometeuszu poświęca im znacznie więcej uwagi, dokładnie definiując, podając przykłady. Co więcej nie ogranicza się do teoretycznych rozważań, ale podaje też szereg ćwiczeń i praktyk, które możemy wykorzystać do zdiagnozowania stanu własnych neuroobwodów, oraz do zaprogramowania ich w nieprzypadkowy, świadomy sposób.
Psychologia kwantowa rozwija tę koncepcję. Ten tekst ma bardziej teoretyczny charakter, dlatego też może być nieco bardziej wymagającą lekturą. Wilson próbuje tu osadzić model neuroobwodów na gruncie współczesnej nauki. Co jednak znacznie ciekawsze – próbuje zbudować spójny system psychologiczno-epistemologiczny, opisujący i wyjaśniający mechanizmy odpowiedzialne za nasze funkcjonowanie w świecie. Pokazuje to, jak jesteśmy formowani przez język, wychowanie, otaczających nas ludzi, czyli mówiąc krótko – przez kulturę. Tłumaczy, znów posługując się licznymi przykładami i praktycznymi ćwiczeniami, jak konstruujemy sobie tunele rzeczywistości, ograniczające naszą zdolność dostrzegania rzeczywistości.
Nie ma sensu streszczać tu książek Wilsona, gdyż on sam najlepiej prezentuje własne tezy. Swobodny, żywiołowy styl, spora erudycja i soczyste przekłady – wszystko to czyni książki Wilsona doskonałymi narzędziami samorozwoju. Z pewnością jego koncepcje jeszcze pojawią się na tym blogu, a tymczasem zachęcam do poczytania.
